İstanbul Mahkemesi 3 Numaralı Sicil (H.1027/ M. 1618) cilt: 13, sayfa: 169 Hüküm no: 196 Orijinal metin no: [21a-1] Bu defter İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) ortaklığı ile hazırlanmıştır. Kurd b. Mehmed’in Para vakfiyesinin tescili Sermâye-i hasb-i hâl berâ’e-i hamd-i vâkıfı’l-ahvâl mülkihî müte‘âl celle ani’l-evhâm ve’z-zunûn ve’l-hayâl ile tevşîh ve tezyîn ve zîver-i sadra ve selâm-ı Resûl-i Rabbi zü’l-celâl Mehmed el-mevsûf bi ehâssi’l-hâl ve mehâsini’l-hisâl -sallallâhu te‘âlâ aleyhi ve alâ âlihî ve ashâbihî hayru’l-ashâb ve hayru’l-âl ile tevşîh ve tahsîn olundukdan sonra, bâ‘is-i tastîr-i kitâb-ı şer‘î ve dâ‘î-i tahrîr-i hitâb-ı mer‘î oldur ki, Dârü’s-saltanati’s-seniyye Kostantıniyye el-mahmiyye -ani’l-âfât ve’l-beliyye- mahallâtından Karagümrük kurbunda merhûm ve mebrûr Ali Paşa-yı Atîk mahallesi sükkânından sâhibü’l-hayrât ve’l-hasenât kâtib Ku[r]d b. Mehmed bu inkılâb-ı rûzgâr ve ızdırâb-ı âlem-i nâ pâydâra nazar edip, ilm-i kâmil ve irfân-ı şâmil ile bildim ki, dünya kesb-i hayrât-ı fâhire edecek bir makāmdır ki “ed-dünya mezra‘atü’l-âhire” mazmûnu ânı i‘lâmdır. Kezâlik bu mefhûm-ı şerîfi ifhâm eder haber-i hayr “ve mâ tükaddimû li enfüsiküm tecidûhu indellâhe hüve hayran ve a‘zama ecran” fehvâsından habîr ve âgâh olmağın, sadakāt-i câriye sa’âdât-ı âhireye mufazzî ve müberrât-ı müstemirre siyâdât-ı fâhiresini muktezî ola deyû niyet-i hâlisa ve taviyye-i sâfiye ile meclis-i şer‘-i şerîf-i mutahhar ve mahfil-i dîn-i münîf-i münevver sallallâhu alâ şâri‘aya hâzır olup, vakf-ı âtîyi li ecli’t-tescîl mütevellî nasb ettiği Mustafa b. Hamza mahzarında ikrâr-ı sahîh-i şer‘î ve i‘tirâf-ı sarîh-i mer‘î kılıp, silk-i mülkünde münselik olan emvâlinden kırk beş bin fıddî râyic fi’l-vakt akçe ki te’kîden li’l-asl nısfı yirmi iki bin beş yüz akçe olur ifrâz ve kemâl-i imtiyâz ile sâir menâlinden mümtâz kılıp, hasbeten li’llâhi te‘âlâ ve haseneten li rûhi Resûlihi’l-mu‘allâ vakıf ve habs edip şöyle şart eyledi ki, nukūd-ı merkūme her yılda onu on bir akçe olmak hesâbı üzre vakf-ı mezbûrun mütevellîsi yediyle mu‘âmele-i şer‘iyye ve murâbaha-i mer‘iyye ile ale’l-vechi’l-hâl istirbâh ve istiğlâl için sîmâlarında âsâr-ı emânet zâhir-i dilşîrelerinde envâr-ı istikāmet-i bâhire olan tüccâr-ı kaviyyi’l-iktidâr ile hâmile olunup, tavâif-i eşirrâ ve mu‘ânidîn ve füccârdan ve bi’l-cümle ziyâ‘ ihtimâli olan yerlerden ve emr hücceti ile verilmeden kemâl-i mertebe hazer olunup, yalnız rehn-i kavîye kanâ‘at olunmayıp kefîl-i millî vâfî olmayınca verilmeye ve vâkıf-ı mezbûr mâdâmki hayâtta ola, vakf-ı mezbûra mütevellî olup bi fazli’llâhi’l-meliki’l-müte‘âl hâsıl olan rubû‘ ve gılâl umûmen kendiye meşrût olup keyfe mâ yeşâ mutasarrıf ola, ba‘de vefâtihî bâlâda mezkûr olan Mustafa vakf-ı mezkûra mütevellî olup, hâsıl olan rubû‘ ve gılâlden yevmî iki akçe vazîfeye mutasarrıf ola ve mahalle-i mezbûra kurbunda vâki‘ olan mesâcidden merhûm Ahmed Çavuş mescidinde imâm olan kimesne ba‘de salâti’l-fecr bir Yâsin-i şerîf tilâvet edip yevmî iki akçe vazîfeye mutasarrıf ola ve merkūm Üçbaş mescidinde imâm ve müezzin olan kimesneler ba‘de salâti’l-asr merhûm-ı mezbûr Ali Paşa-yı Atîk câmi‘inde Kur’ân-ı Azîm ve Furkān-ı Kerîm’den her biri birer cüz’-i şerîf-i vâcibü’t-teşrîf tilâvet edip yevmî ikişer akçe vazîfeye mutasarrıf olalar. Zikr olunan Yâsin-i şerîf ve hizbeyn-i münîfeynin esvâbını hazreti Resûl-i Ekrem -sallallâhu aleyhi ve sellem- ve zümre-i âl ve evlâd ve ashâb-ı emcâd ve ezvâc-ı tâhirât ve ümmehât-ı mü’minîn ve mü’minât ervâh-ı şerîfelerine ve rûh-ı vakıfa ihdâ edeler ve merhûm-ı müşârun-ileyh câmi‘-i şerîfinde müezzin olanlar yevm her biri nevbetinde kabîl-i salât-i asırda cehrile bir Âyete’l-kürsî ve üç İhlâs-ı şerîf ve bir Fâtiha-i kerîme tilâvet edip, sevâbını hâsseten rûh-ı vakıfa ihdâ edip mukābelesinde yevm birer akçe vazîfeye mutasarrıf olalar ve her sene Leyle-i Berât’ta birer okkaya iki şem‘-i asel iştirâ olunup, biri merhûm-ı mezbûr Ali Paşa-yı Atîk câmi‘-i şerîfine ve biri merhûm-ı merkūm Ahmed Çavuş mescidine vaz‘ olunup, ol gece îkād oluna ve cümle mürtezika-i vakf-ı merkūma hasbî nâzır olup, mâdâmki mürtezika-i vakıf hâzır olmayalar mütevellîsi kendü re’y-i ile mâl-ı mevkūfu istirbâh ve istiğlâl için kimesneye teslîm ve tesellüm etmeye ve mütevellî nasbı lâzım oldukça mürtezika-i vakıfın cümlesi rızâsı ile mahmiye-i mezkûrda hâkim-i şer‘-i ilâh ve hâdim-i dîn-i risâlet-penâh olan efendi hazretleri bir sâlih kimesneye vazîfe-i mezkûre ile tevcîh ve ta‘yîn eyleyip, mürtezika-i vakıf ihtiyâr etmedikleri kimesneyi nasb eylemeyeler ve meblağ-ı mevkūfdan beş bin akçesinin murâbahası ki vâkıf-ı mezbûrun şart ve ta‘yîni üzre her sene beş yüz akçe eder re’s-i senede ifrâz olunup, mahmiye-i mezbûrede vâki‘ merhûm Efdalzâde mahallesi ahâlîsine teklîf olunan avârız için ahâlî-i mahalle-i mezkûre ma‘rifeti ile imâmete teslîm oluna. Mürûr-ı eyyâm ile rubû‘ ve gılâl ve istirbâh ve istiğlâlin mesârif-i mezkûreye sarfı müte‘azzir olursa umûmen sulehâ’-i fukarâya bezl oluna ve asl-ı vakıf ve şerâ’itinde vâkıf-ı mersûm için şer‘an câiz olan tasarrufâttan tebdîl ve tağyîr ve taklîl ve teksîr mâdâmki [vr. 21b] hayâtta ola yedinde olup, merreten ba‘de ûlâ ve kerreten isre uhrâ mutasarrıf olup kimesne mâni‘ olmaya deyû, nukūd-ı mevkūfeyi mevâni‘-i kabzdan âriye olduğu hâlde mütevellî-i sâlifü’l-beyân olan Mustafa’ya teslîm ol dahi kabz ve tesellüm edip, mütevellîler sâir evkāfda tasarruf edegeldikleri üzre tasarruf etti dedikde, mütevellî-i mezbûr dahi vâkıf-ı mezkûrı kelâm-ı meşrûhunda vicâhen tasdîk ve şifâhen tahkīk ettikden sonra, vâkıf-ı mezbûr takrîr-i kelâm ve bast-ı merâm edip, vakıfiyyet-i nukūdun bilâ kelâm e’imme-i selâse-i kirâm katında adem-i sıhhati muhakkak ve ona müteferri‘ olan şurûtlar fesâdı dahi mu‘ayyen ve musaddak olduğuna binâen meblağ-ı merkūmu yine mülküme red ve mütevellînin tarîk-i tasarrufunu andan şer‘le setr etmek edersin deyû da‘vâ edip, mütevellî-i mezbûr dahi bi’l-muvâcehe kendüye lâzım ve mahalline mülâyim olan vech üzre İmâm Züfer -aleyhi’r-rahmeti’l-meliki’l-ekber-den İmâm Ensârî rivâyeti üzre vakf-ı nukūdun sıhhati mukarrer ve ona mebnî olan şurûtun cevâz ve istikāmeti dahi mu‘teberdir deyû cevâb verip, işbu sadr-ı kitâbda tevkī‘-i müstetâbı vâki‘ olan efdal-i mevâlî-i izâm-ı ekrem e‘âlî-i enâm kâşif-i müşkilât-ı dîniyye hilâl-i mu‘zılât-ı yakīniyye nâsır-ı şerî‘at-i garrâ hâdî-i behcet-i beyzâ lâ-zâle tavran şâmihan fi’l-fasl ve’l-imzâ hazretleri huzûrunda murâfa‘a olduklarında, hâkim-i müşârun-ileyh lâ-zâle beyne’l-enâm müşârun-ileyh dahi hazreti İmâm Züfer mezhebi üzre meblağ-ı merkūmun vakfiyyetin sıhhatine ve şerâ’itinin şer‘iyyetine hükm ettikden sonra, vâkıf-ı mezbûr yine tafsîl-i makāl ve izhâ[r]-ı mâ fi’l-bâl edip, eğerçi sıhhat-i vakf-ı nukūd re’y-i imâm-ı ma‘hûd üzre muhakkaktır, lâkin sıhhatinde lüzûmu gayri lâzım ve ol kavl üzre lüzûmunun vücûbuna hükm-i mülâyim değildir deyû meblağ-ı merkūmu ahza ve kabza ikdâm edecek, mütevellî-i merkūm bast-ı kelâm edip, imâmeyn-i hümâmeyn-i şemseyn-i neyyir-i bedreyn-i münîreyn re’y-i şerîfleri üzre mütevellîye teslîmden sonra sıhhat-i vakıf lüzûmunda mufârık olmaz ol re’y üzre lüzûmuna dahi hükm olunmasın taleb ederim dedikde, hâkim-i mezbûr -ahsenallâhü’l-melikü’ş-şekûr- i‘tibâr-ı cânib-i vakfı evlâ ve ihtiyâr-i kavl-i sıhhat ve lüzûmu ecrâ görüp ve hâlâ amel-i fetvâ onun üzerine olmağın vakf-ı mezbûrun husûs ve umûmunda sıhhat ve lüzûmuna meşâyih-i eslâf ve e’imme-i eşrâf beyninde cârî olan ihtilâf ma‘lûmu olduğu hâlde hükm-i sahîh-i şer‘î ile hükm edip, vakf-ı mezbûr evkāf-ı lâzımeden olup, min ba‘d nakz ve nakzına mahall-i muhâl ve ihtilât ve ibtâli mümteni‘ü’l-ihtimâl oldu. Femen beddelehû ba‘de mâ semi‘ahû feinnemâ ismuhû ale’llezîne yübeddilûnehû inna’llâhe semî‘un alîm ve ecru’l-vâkıf ale’l-hayyi’l-cevâdi’l-kerîm. Cerâ zâlike ve hurrire fî evâhiri şehri Rebî‘ilevvel min şuhûri sene seb‘a ve ışrîn ve elf min müttehedihî fi’l-isneyn ba‘dehû. Şuhûdü’l-hâl: Umdetü’l-müderrisîn Şucâ‘ Efendi b. ( ), Zübdetü’l-müdakkıkīn Mustafa Efendi b. Receb, Müyesser Efendi b. Şaban el-imâm, Zü’l-e’imme Mahmud Efendi b. Süleyman el-imâm bi câmi‘-i Ali Paşa-yı Atîk, Sinan Efendi b. Mahmud el-imâm bi câmi‘-i Kethüdâ Kadın, Mahmud Efendi b. Hüseyin el-imâm bi mescid-i Ahmed Çavuş, el-Hâc Ebûbekir b. Ali el-müezzin, Derviş Çelebi b. Mehmed Çavuş fi’z-zümreti el-ma‘rûfe bi Zağarcı, Ali b. Mustafa fî zümreti el-ma‘rûfe Segbân, Receb Bey b. Abdullah, Hüseyin b. Abdullah, Mustafa b. Ali er-râcil, Sefer b. Cafer, İbrahim Çelebi b. Satılmış, Hamza Bey b. Veli el-cündî, Ali Çelebi b. Mahmud er-râcil, el-Hâc Bâli b. ( ) Ali b. Mahmud, Bostan b. Musa el-müezzin, Ali Çelebi b. Siyami el-müezzin bi câmi‘-i [Ali] Paşa-yı Atîk, Mehmed b. Ali el-müezzin bi’l-câmi‘i’l-mezbûr, Halil b. Mehmed el-muhzır, Hüseyin b. Abdullah.