İstanbul Mahkemesi 10 Numaralı Sicil (H. 1072-1073 / M. 1661-1663) cilt: 51, sayfa: 602 Hüküm no: 696 Orijinal metin no: [88b-3] Bu defter İBB Kültür A.Ş. ve Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi ortaklığı ile hazırlanmıştır. Valide Sultan’a ait mülk arsa ile Koca Mustafa Paşa Vakfı’na ait arsanın değiştirilmesi İstibdâl-i vakf-ı Koca Mustafa Paşa. Sultanü’l-muhadderât bürhânü’l-muvakkarât aliyyetü’z-zât safiyetü’s-sıfât sahibetü’l-hayrât ve’l-hasenât râgıbetü’s-sadakāt ve’l-meberrât nâdiretü’l-edvârı’l-felekiyye bârikatü’l-envârı’l-melekiyye matla‘u ‘izzeti’s-saltanati’s-seniyyeti’l-kāhire sadefü dürretü’l-hilâfeti’l-bâhire Hazret-i Vâlide Sultan -dâmet ismetühâ- taraf-ı bâhirü’ş-şereflerinden kethudâlıkları hizmet-i şeref ile şeref-yâb olan umdetü ashâbi’l-‘izzi ve’l-ikbâl kıdvetü erbâbü’l-câh ve’l-celâl zü’d-devleti’l-kāhire ve’l-‘izzetü’l-bâhire hâvi’l-mekârim ve’l-ihsân el-mahfûfu bi-sunûf-i avâtıfi’l-meliki’l-mennân ‘izzetlü Hasan Ağa b. Mehmed Ağa hazretleri ile mahmiye-i İstanbul’da merhûm ve mağfûrun-leh Koca Mustafa Paşa Evkāfı’na bi’l-fi‘il mütevellî olan umdetü’l-emâcid ve’l-a‘yân Mehmed Ağa b. ( ) meclis-i şer‘-i hatîrde hâzırân olup “Men benâ lillâhi mesciden benâ’llâhu beyten fi’l-cenneti” hadîs-i şerîfinin mazmûnuna mâ-sadak olmak için Adliye ta‘bîr olunup müceddeden binâ olunan câmi‘-i şerîf kurbünde vâkı‘a arsasının Ayasofya-i kebîr Evkāfı mütevellîsi işbu hazır bi’l-meclis umdetü’l-a‘yân makbûlü’s-sudûr [89a] ve’l-erkân Osman Ağa’ya senede dört yüz on bir akçe mukāta‘ası olup ebniyesi merhûm-ı müşârün-ileyh evkāfından ma‘lûmü’l-hudûd on beş oda ve dekâkîn bin yetmiş Zilka‘desi’nin on altıncı gününde vâki‘ olan harîk-i gālibde bi’l-külliye muhterik olup arsa-i sırfa-i hâliyetü’r-rey‘ ve’l-gılâl kalan arsa ile müşârün-ileyhâ Vâlide Sultan hazretlerine mahmiye-i mezbûrede Kumkapısı kurbünde Nişancı Paşa mahallesinde kavm-i Nasârâya mahsûs lede’l-ahâlî ve’l-cîrân ma‘lûmü’l-hudûd olup mülkiyetine hükm-i şer‘î lâhık ve hatt-ı hümâyûn-ı sa‘âdet-makrûn ile temlîk olunan Aya Nikola Kenîsesi demekle ma‘rûf olan arsa-i mebniye ile istibdâl murâd etdiklerinde kıbel-i şer‘-i mutahhardan Mevlânâ Mu‘îd Mustafa Efendi irsâl olunup ol dahi hâssa mi‘mârlardan Üstâd el-Hâc Hasan Halîfe b. Ömer ve zeyl-i rakīmde isimleri mastûr olup emr-i binâ ve sukūfa vukūf ve şu‘ûru olan bî-garaz Müslimîn ile müşârün-ileyhâ Vâlide Sultan hazretlerinin mülkü ve hakkı olup fevkānî ve tahtânî üç bâb papas odaları ve dört taş duvar ve fevkānî ve tahtânî iki bâb oda ve tahtânî dört bâb ve arsa-i hâliyeyi muhteviye mülkiyetine hükm-i şer‘î lâhık ve hatt-ı hümâyûn-ı sa‘âdet-makrûnla temlîk olunan Aya Nikola Kenîsesi demekle ma‘rûf olan arsa-i mebniye üzerine [varıp] akd-i meclis-i şer‘-i şerîf etdikde mi‘mâr-ı mezbûr evvelâ arsa-i mebniye-i memlûke-i mezbûreyi zikrolunan mütevellîler mahzarlarında mesâha ve takvîm etdikde tûlen on dokuz buçuk arzan on beş be-hesâb-ı şatrancî iki yüz doksan dört buçuk, defa tûlen on sekiz arzan on bir be-hesâb-ı mezbûr yüz doksan sekiz, defa tûlen on dört arzan sekiz be-hesâb-ı mezbûr yüz on iki, defa tûlen otuz bir arzan on dört be-hesâb-ı mezbûr dört yüz otuz dört, defa tûlen ve arzan be-hesâb-ı mezbûr kırk beş zirâ‘ arsa-i hâliye ve Yenikapı kurbünde Kâtib Kasım mahallesinde vâki‘ ma‘lûmü’l-hudûd Ermeni kenîsesinden tûlen ve arzan be-hesâb-ı mezbûr beş yüz kırk üç zirâ‘ min-haysü’l-mecmû‘ bin yedi yüz yirmi altı buçuk zirâ‘ binâlı arsanın her zirâ‘ı ikişer yüz akçeden üç kerre yüz bin ve kırk beş bin iki yüz akçe ve beher yevm ecr-i misli otuzar akçedir ve arsa-i muhterika-i mevkūfe-i âtıletü’n-nemânın üzerine varıp mesâha etdikde tûlen ve arzan be-hesâb-ı mezbûr bin beş yüz on bir zirâ‘ her zirâ‘ı yüzer akçeden bir kerre yüz bin ve elli bir bin yüz akçe ve ecr-i misli beher yevm on beşer akçedir arsa-i memlûke-i mu‘ayyene dahl ve rey‘ ve nef‘ ve kıymet cihetinden arsa-i mevkūfe-i muhterikadan evfer olduğuna haber verdiğini mevlânâ-yı mezbûr vukū‘u üzere mahâllinde tahrîr ba‘dehû ma‘an ba‘s olunan Osman Çelebi ve Hasan ile meclis-i şer‘a gelip vech-i meşrûh üzere istibdâl min-külli’l-vücûh cânib-i vakfa evlâ ve ahrâ olduğunu ihbâr etdiklerinde bâ-emr-i âlî muvakkı‘-ı sadr-ı kitâb olan âlim-i âmil ve fâzıl-ı kâmil, âdil-i bî-mu‘âdil efendi hazretleri arsa-i memlûke-i mârretü’z-zikrin arsa-i muhterika ile istibdâline izin verip onlar dahi mübâdele edip ber-vech-i şer‘î emr-i istibdâl tamam oldukdan sonra mûmâ-ileyh Hasan Ağa hazretleri takrîr-i kelâm edip istibdâl-i mezkûr üzere sâbıkā vakıf olan arsa-i muhterika mûmâ-ileyhâ Vâlide Sultan hazretlerinin mülkü olmuş iken zikrolunan mütevellîler arsa-i mevkūfe-i muhterikaya yine ke’l-evvel vakıf olmak üzere vaz‘-ı yed eder suâl olunup kasr-ı yedlerine tenbîh olunması matlûbumdur dedikde gıbbe’s-suâl mezbûrlar cevâblarında vâkıf istibdâli şart etmedikçe istibdâl sahîh olmaz deyü arsa-i muhterikaya yine ke’l-evvel zabt murâdımdır dediklerinde mûmâ-ileyh Hasan Ağa hazretleri i‘âde-i kelâm edip fi’l-vâki‘ vâkıf istibdâli şart etmedikçe istibdâl sahîh değildir lâkin hâkimü’ş-şer‘i’ş-şerîf bâ-emr-i âlî min-ciheti’r-rey‘ ve’l-kıyme ekser ve evfer olan bedel ile istibdâli tecvîz edecek nakz [u] nakīzına mecâl muhâldir deyü istibdâl-i mezkûrun sıhhatine hüküm taleb etdikde hâkim-i mûmâ-ileyh -esbağallâhu ni‘amehû aleyh- hazretleri dahi istibdâl-i mezkûrun sıhhatine ve bedel verilen arsa-i memlûkenin vakfiyetine ve sâbıkā vakıf olan arsa-i muhterikanın mülkiyetine âlimen bi’l-hilâf alâ-re’yi men-yerâhu mine’l-müctehidîn -rıdvânullâhi te‘âlâ aleyhim ecma‘în- hükm-i sahîh-i şer‘î ve kazâ-i sarîh-i mer‘î edip mâ-vaka‘a bi’t-taleb ketb olundu. Fi’l-yevmi’s-sâbi‘ aşer min-Şevvali’l-mükerrem li-sene isneteyn ve seb‘în ve elf. Şuhûdü’l-hâl: es-Sâbıkūn