İstanbul Mahkemesi 25 Numaralı Sicil (H. 1179-1180 / M. 1765-1767) cilt: 76, sayfa: 246 Hüküm no: 245 Orijinal metin no: [111-1] Bu defter İBB Kültür A.Ş. ve Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi ortaklığı ile hazırlanmıştır. Tavaşi Süleyman Mahallesindeki Ermeni kilisesine ilhak olunacağından şikâyette bulunulan arsalar üzerinde keşif yapılması Bi’n-nefs kilise’ye varıp mu‘âyene olundu. Ma‘rûz, Hâmiş-i arzuhâlde sâdır olan fermân-ı âlîleriyle bu dâ‘îleri ve mi‘mâr ağa kulları ve bu husûsa mübâşir ta‘yîn olunan Sadrıâzam ağalarından Mehmed Ağa kulları Kumkapı kurbünde Tavâşî Süleyman Ağa mahâllesinde vâki‘ arzuhâl-i mezkûr Ermeni kilisesi olan mahâlle varılıp mu‘âyene olundukda cânib-i garbîsinde kapısının yesârı tarafında arsa-i hâliye ve cânib-i cenûbunda kezâlik arsa-i hâliye ve ba‘zan Papasoğlu Bogos tasarrufunda olan menzil ve ba‘zan Alagöz Sokağı demekle ma‘rûf tarîk-i hâs ve taraf-ı şarkīsinde ba‘zan Manas zimmî tasarrufunda olan sagīr bahçe ve ba‘zan Osman Bey hânesi demekle ma‘rûf menzilin dâhiliyesi ve ba‘zan Kazer tasarrufunda olan bahçe ve cânib-i şimâli iki nefer Seyyid Çelebi tasarrufunda olan bahçe ba‘zan üç nefer kefere menzilleriyle mahdûd bulunmağla taraf-ı yesârında olan arsa-i hâliye misâha olundukda dokuz yüz kırk üç zirâ‘ ve yemîninde olan arsa-i hâliye sekiz yüz on iki zirâ‘ gelip kilise mütevellîsi Agob ve Papasları ihzâr ve istintâk olundukda zikr olunan iki kıt‘a arsalar bundan akdem on iki muhterik menâzil arsaları olup on biri ashâbından kilise fukarâsı vakfı akçesiyle alınıp ve birer zimmî üzerine yazılıp harîkden tahaffuz için terk olunmuşdur ve birisi dahi hâlâ sâhibi üzerindedir dedikden sonra taraf-ı cenûbunda Alagöz sokağı nihâyetinde olan menzil hâlâ Papasoğlu Bogos evlâdı üzerindedir. Minas zimmî tasarrufunda olup Alagöz Sokağı’na kapısı olup derûnuna nâzır patrik odasından üç pencere ve kadden yedi ve tûlen on yedi zirâ‘ kârgîr duvarı olan bahçe-i sagīr merkūm Minas hâlik olmağla evlâdına intikāl eyleyip hâlâ evlâdı üzerindedir. Osman Bey menzili zikr olunan arsalar misillü fukarâ akçesiyle iştirâ ve sarrâf Ovannes üzerinde olup taraf-ı vakıfdan Müslimîne icâr olunagelmişdir. Kazer tasarrufunda olan bahçe merkūm Kazer hâlik olmağla kebîr ve sagīr yedi nefer evlâdına intikāl ve hâlâ evlâdı üzerindedir deyü takrîr ederler. Lâkin ahâlî-i mahâlleden hâzirûn olan Müslimînden suâl olundukda zikr olunan pencereler altmışbeş târîhinde olan harîk esnâsında ihdâs olunmuşdur deyü ihbâr eylediklerinden sonra arzuhâlde mezkûr Lala Mustafazâde Ahmed Bey’in hâriciyesi havlusu mezbûr tarîk-i hâssa müntehî olup ve dâhiliyesi yine tarîk-i hâssa kapısı olan merkūm Kazer’in âhar sagīr menziline muttasıl olup kiliseye ittisâli olmamağla bâ‘is-i teşekkî ne olduğu istifsâr olundukda hâriciyesinin tarîk-i hâs aşırı mehâzîsinde olan dört bâb hânelerin tarîk-i âm tarafında vâki‘ biri Kaftânî İbrahim Ağa’dan ve biri dahi Ali Ağa’dan merkūm Ahmed Bey’in vâlidesi Âişe Hatun iştirâ ve hedm etmekle bundan sonra tarîk-i hâs içinde yine kilise tarafından iştirâ ve muvâza‘âten Patrik Kâtibi Mehmed Efendi nâm Müslim üzerinde olan hâneyi ve mukaddemâ ehl-i İslâm hânesi olup Mahmud Çavuş hânesi demekle meşhûr olup hâlâ Papasoğlu veresesi tasarrufunda olan menzili ve diğer Kazer menzili dahi veresesinden olup ve tarîk-i hâssı kaldırıp ve bu sûretde kiliseye muttasıl olup kilise için arsa-i hâliye olmak üzere terk etmek ihtimâline binâendir ve bu sûretde tarîk bi’l-külliye müzmahil olup ve mahâll-i mezkûrda menzil kalmamağla mahâllemiz mahûf olur dediklerinde merkūm Ahmed Bey dahi sokak aşırı vâlidesinin iştirâ eylediği iki bâb menzil zelzeleden harâb olmağla tecdîd ve ke’l-evvel müteehhil menzili yapmak için iştirâ ve hedm olmuş idi ve tarîk-i hâssa ve âhar menzillere ta‘arruz dâ‘iyesinde olmamak üzere ta‘ahhüd eyledikden sonra işbu etrâf-ı kilisede olan menâzilin zâhir ilhâk olunması müşâhede olunmayıp lâkin ber-mûceb-i emr-i âlî senedlerine bakılıp fi’l-asl kimin üzerinde olduğu tasrîhiyle defter ve işbu i‘lâm ile huzûr-ı âlîlerine arz olundu. Fî 22 Safer sene [11]80.