Balat Mahkemesi 2 Numaralı Sicil (H. 970 - 971 / M. 1563) cilt: 11, sayfa: 176 Hüküm no: 237 Orijinal metin no: [44b-1, Arapça] Bu defter İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) ortaklığı ile hazırlanmıştır. Hazine kethüdâsı İsmail Ağa b. Abdurrahim’in vakfiyesi İşbu muhtevâsında aşağıdaki husûsları anlatan sahîh ve şer‘î bir hüccettir. Mehmed Bey b. Abdullah ve Yakub Bey b. Abdullah, fahrü’l-havâs ve’l-mukarrebîn reis-i hâzinîn ve âti’z-zikr olan vakfın nâzırı Sinan Ağa b. Abdülmu‘în kıbelinden istimâ‘-ı da‘vâya vekâleti bimâ hüve tarîki’s-sübût şer‘an sâbit olan Mahmud Kethüdâ b. Abdülmennân mahzarında, tafsîli aşağıda gelecek vakfın mütevellîsi Ali Bey b. Abdullah’dan sâdır olan da‘vâ-yı sahîha-i şer‘iyyede gıbbe’l-istişhâd şöyle şehâdet ettiler ki, Hazine kethüdâsı diye ma‘rûf, merhûm İsmail Ağa b. Abdurrahim maraz-ı mevte yakalanıp başını yastığa koyduğunda emvâlini cihât-ı meberrâta bezledip âhiret azığı tedârik etmek istedi. Bunun üzerine cemî‘ muhallefâtının vakfedilmesini vasiyyet etti ve mezbûr İsmail Ağa’dan sonra vefât eden Odabaşı diye ma‘rûf Bihruz Ağa b. Abdurrahman’ı vasiyy-i muhtâr nasb etti ve vakfettiklerinde dilediği üzre tasarruf hakkını ana tefvîz etti. O da vesâyet-i merkūmeyi kabûl edip hizmet-i lâzimesini edâyı taahhüt etti. Vâkıf sonra Atebe-i aliyye’deki reis-i hâzinîn olan kimesneyi vakfa nâzır nasb etti. Vasiyyet sâhibi vefât ettiğinde vasiyy-i merkūm muhallefâtından yüz seksen dört bin dört yüz altmış akçeyi zapt etti ve meblağ-ı mezbûrun elli yedi bin dört yüz altmış akçesi ile mahmiye-i Kostantıniyye mahallâtından ( ) mahallesinde fevkānî bir mekteb ve mektebin altında da iki ev binâ ettirmek istedi. Muhallefâtdan on beş bin akçeyi mekteb için arâzi iştirâsına sarf etti. Vasiyy-i mezbûrun elinde yüz on bir bin yirmi akçe kaldı. Vasiyy-i mûmâ ileyh evin birini mektebde mu‘allim olacak kimesneye, diğerini halîfe olacak kimesneye şart etti. Vasî ayrıca mekteb için daha revaçta ve daha rağbet edilecek bir mahal bulunması hâlinde kalan meblağın o arâziyi almak için sarf edilmesini ve istibdâli şart etti. İstibdâl vâki‘ olmazsa, kalan meblağın senede ona on bir rıbh üzre istiğlâl edilmesini şart etti. İstibdâlden sonra ise mevcut akārın icâre-i mu‘tâde ile kirâya verilmesini şart etti. Galleden hâsıl olacak mikdârdan yevmî iki akçeyi vakfa mütevellî olacak kimesneye ta‘yîn etti. Yevmî dört akçeyi mektebde mu‘allim olacak kimesneye ta‘yîn etti. Yevmî üç akçeyi orada halîfe olacak kimesneye ta‘yîn etti. Yevmî bir akçeyi mekteb-i mezbûrun termîm ve ta‘mîrine ta‘yîn etti. Talebenin ısınması için her sene on çeki odun iştirâ edilmesini şart etti. Mesârif-i merkūmeden artan mikdârın, mâl-ı vakf-ı mezbûr yüz yirmi bin akçeye vâsıl olana kadar asl-ı mâl ile me‘an istiğlâl ve istirbâh edilmesini şart etti. Bundan ziyâdesinin ise nâzır-ı mûmâ ileyhin re’yi ile mürtezika-i vakf için münâsib hayır işlerine sarf edilmesini, mürtezika hâricindekiler için sarf edilmemesini şart etti. Vasiyy-i mezbûr da vefât ettiğinde kalan meblağı nâzır-ı mûmâ ileyh kabz etti ve şart-ı mezkûr mûcebince bunun yirmi beş bin akçesi ile mahmiye-i Kostantıniyye’de vâki‘ Kumkapısı kurbundaki Süleyman Ağa mahallesinde kâin, üstünde dört odayı hâvî bir ahırı, su kuyusunu ve avluyu müştemil olan, bir tarafdan Mahmud Bey b. Abdurrahman mülkü, diğer tarafdan Yani v. Nehur? mülkü ve iki tarafdan da tarîk-i âm ile mahdûd menzili iştirâ etti. Nâzır ayrıca altı bin akçe ile mahalle-i mezbûrede vâki‘ altında ocak bulunan fevkānî bir odayı ve helâyı müştemil olan ve iki tarafdan zimmî Andriye mülkü ile ve iki tarafdan da tarîk-i âm ile mahdûd menzili iştirâ etti. Nâzırın elinde böylece seksen bin akçe kaldı. Hâkim-i mezbûr, ba‘de ri‘âyet-i şerâiti’l-hükm, vasiyyet sâhibinin mu‘takı olması hasebiyle meseleyi Hazreti Sultan-ı a‘zam ve Hakan-ı mu‘azzama arz etmesi ve Hakan-ı mu‘azzamın sülüsden ziyâde kısım için vasiyyet-i mezbûreyi kabûl etmesinden sonra vakfın sıhhatine ve lüzûmuna hükmetti. Hâkim sonra kalan meblağ-ı mastûrun mütevellîye teslîmini emreddi. Mütevellî-i mezbûr da kalan meblağ-ı mastûru vekîl-i mezbûr yedinden ahz u kabz ettiğini ikrâr etti. Vekîl-i mezbûr vâki‘ ikrârı tasdîk etti. Cerâ fî evâhiri şehri Ramazan sene 970. Şuhûdü’l-hâl: Yakub Ağa bölükbaşı, Yusuf Ağa kilercibaşı, Mahmud Ağa b. Abdullah, Ahmed b. Süleyman ve gayruhüm