Balat Mahkemesi 2 Numaralı Sicil (H. 970 - 971 / M. 1563) cilt: 11, sayfa: 290 Hüküm no: 469 Orijinal metin no: [81b-1, Arapça] Bu defter İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ve İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) ortaklığı ile hazırlanmıştır. Müderris Mevlânâ Kasım b. Habil’in, Mescid-i Mimar Sinan mahallesindeki evini ve kitaplarını vakfettiği Fahrü’l-müderrisîn müderris Mevlânâ Kasım b. Habil, mahmiye-i Kostantıniyye mahallâtından Mescid-i Mimar Sinan mahallesinde vâki‘, tahtânî iki beyti, su kuyusunu, üstünde bulunan ahırı, selâmlığı müştemil olan ve bir tarafdan vâkıf-ı mezbûr mülkü, diğer tarafdan Mimar Sinan odaları ve bir cânibden bahçe, cânib-i âhardan da tarîk-i âm ile mahdûd cemî‘ mülk menzilini cümle hudûdu ve kâffe-i hukūku ile niyet-i hâlisa ile vakfedip hapsettiğini ikrâr etti. Vâkıf-ı mezbûr, süknâyı evvelâ müddet-i hayâtınca kendisine ve Şâhnigâr ve Emani nâm kızlarına, kızlarının evlâdına, evlâd-ı evlâdına, evlâd-ı evlâd-ı evlâdına neslen ba‘de neslin fer‘an ba‘de aslin her gün sûre-i Yâsin’i okuyup sevâbını rûh-i vâkıfa hediye etmeleri üzre şart etti. Nesilleri kesildiğinde süknâyı her gün sûre-i Yâsin’i okuyup sevâbını vâkıf-ı mûmâ ileyhin rûhuna hediye etmesi şartıyla ulemâdan sâlih bir kimesneye şart etti. Vâkıf ayrıca tefsir, hadis, fetvâ, usûl, furû‘, kelâm, mantık, me‘ânî, nahv, sarf, hikmet ve lügat kitâblarından ibâret bazı kitâbları da vakfetti. Tefsir kitâblarından Zemahşerî’nin bir cild Keşşâf’ı, Seyyid Şerif’in bir cild Hâşiyetü’l-keşşâf’ı, Sadullah?’ın bir cild Hâşiyetü’l-keşşâf’ı, Tefsiru’l-kādî bir cild, diğer bir Tefsiru’l-kādî iki cild, Tefsiru Şeyh bir cild. Hadis kitâblarından Mesâbîh bir cild ve şerhi Menhel bir cild, Şerhu’l-meşârık bir cild, Tenbîhu’l-gâfilîn bir cild. Fetvâ kitâblarından Kādîhân iki cild, Bezzâziye bir cild, İmâdiye bir cild. Usûl kitâblarından Telvîh bir cild, Hâşiyetü Hasan Çelebi bir cild, Tavzîh bir cild, Tağyîru’t-tenkîh bir cild. Furû‘ kitâblarından Hidâye iki cild, Hidâye bir cild, İnâye iki cild, [Hâşiyetü] Habbâzî bir cild, Müşkilât-ı Hidâye bir cild, Zeyle‘î iki cild, Sadru’ş-şerî‘a ve Hâşiyetü âhar bir cild, Hâşiyetü Hüsameddin bir cild, Islâhu’l-izâh bir cild, Şerhu Mecma‘ bir cild, Şir‘atü’l-islâm bir cild, şerhi bir cild, Şerhu’l-ferâiz bir cild, Tahkīku’l-ferâiz bir cild. Kelâm kitâblarından Şerhu’l-mevâkıf bir cild, Hâşiyetü Hasan Çelebi bir cild, Şerhu mekāsıd bir cild, Hâşiyetü’t-tecrîd bir cild, Şerhu’t-tecrîd, Hatîbzâde bir cild, Hâşiyetü Celâl bir cild, Ali Kuşî bir cild, Isfahanî bir cild, Şerhu’l-akāid bir cild, Hâşiyetü …? bir cild, Hâşiyetü Uhrâ bir cild. Mantık kitâblarından Şerhu Metâli‘ bir cild, Hâşiyetü Metâli‘ bir cild, Tasdîkāt bir cild, Hâşiyetü’t-tasdîkāt bir cild. Me‘ânî kitâblarından Sekkâkî bir cild, Şerhu’l-miftâh li’s-Seyyid bir cild, Mutavvel bir cild, Hâşiyetü’l-mutavvel li’s-Seyyid eş-Şerif bir cild, Mutavvel-i âhar bir cild. Nahv kitâblarından Mutavassıt bir cild, Musannifek bir cild. Sarf kitâblarından Çarperdî bir cild. Hikmet kitâblarından Mollazâde bir cild, Hâşiyetü Hocazâde bir cild, Hâşiyetü uhrâ bir cild. Lügat kitâblarından Sıhâhu’l-Cevherî bir cild, Mukaddimetü’l-edeb bir cild, …? kitâblarından Hamse-i Nizâmî, Münşeâtü Hâce Cihan. Kütüb-i mezbûrede tasarrufu evvelâ müddet-i hayâtınca kendisine, sonra Semâniye medreselerinde müderris olan kimesneye şart etti ve kütüb-i mezkûrenin medâris-i mezbûreye vaz‘ edilip rehn-i kavî ile istifâdeye arz edilmesini şart etti. Vâkıf-ı mezbûr, tahliye-i şer‘iyyeden sonra menzil-i mezbûru ve kütüb-i mevkūfu, tescîl maksadıyla mütevellî nasb ettiği Mevlânâ Mahmud b. Muhyiddin’e teslîm etti. O da tesellüm etti. Vakıf muamelesi tamâma erdiğinde vâkıf-ı mezbûr, İmâm- A‘zam indinde vakf-ı akārın gayri lâzım olduğunu delil göstererek ve ekser ulemâ indinde kitâb vakfının gayrı sahîh olduğundan bahisle vakıftan rücû‘ etti. Münâza‘a edip hâkim huzûrunda murâfa‘a olduklarında hâkim-i mûmâ ileyh, eimme-i müctehidînin ictihâdlarına tevfîkan vakf-ı akārın sıhhatine ve lüzûmuna ve kitâb vakfının sıhhatine hükmetti. Böylece menzil-i mezbûr ve kütüb-i mezkûr sahîh ve lâzım ve müseccel bir vakıf oldu. “Fe-men beddelehû”. Cerâ zâlike ve hurrire fî evâili Rebî‘ulevvel sene 971. Şuhûdü’l-hâl: ( )