İstanbul Mahkemesi 10 Numaralı Sicil (H. 1072-1073 / M. 1661-1663) cilt: 51, sayfa: 606 Hüküm no: 698 Orijinal metin no: [89b-1] Bu defter İBB Kültür A.Ş. ve Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi ortaklığı ile hazırlanmıştır. Valide Sultan’a ait mülk arsa ile Ebulfazl Mehmed Efendi Vakfı’na ait arsanın değiştirilmesi İstibdâl-i vakf-ı Ebulfazl Mehmed Efendi. Sultanü’l-muhadderât bürhânü’l-muvakkarât aliyyetü’z-zât safiyetü’s-sıfât sahibetü’l-hayrât ve’l-hasenât râgıbetü’s-sadakāt ve’l-meberrât zâtü’l-aliyy ve’s-sa‘âdât nâdiretü’l-edvârı’l-felekiyye bârikatü’l-envârı’l-melekiyye matla‘u ‘izzeti’s-saltanati’s-seniyye sadefü dürretü’l-hilâfeti’l-bâhire Hazret-i Vâlide Sultan -dâmet ismetühâ- taraf-ı bâhirü’ş-şereflerinden kethudâlıkları hizmeti ile şeref-yâb olan umdetü [ashâbi’l]-izzi ve’l-ikbâl kıdvetü erbâbü’l-câh ve’l-celâl zü’d-devleti’l-kāhire ve’l-‘izzetü’r-dâime hâvi’l-mekârim ve’l-ihsân el-mahfûfu bi-sunûf-i avâtıfi’l-meliki’l-mennân ‘izzetlü Hasan Ağa b. Mehmed Ağa hazretleri ile mahmiye-i İstanbul’da Ebulfazl Mehmed Efendi Evkāfı’na bi’l-fi‘il mütevellî olan Yedekcizâde Mehmed Çelebi meclis-i şer‘a hâzırân olup “Men benâ lillâhi mesciden benâ’llâhu beyten fi’l-cenneti” hadîs-i şerîfinin mazmûnuna mâ-sadak olmak için Adliye ta‘bîr olunup hâlâ müceddeden binâ olunan câmi‘-i şerîf kurbünde evkāf-ı mezbûrede ma‘lûmü’l-hudûd dört bâb dükkân ve üstü dört bâb Yahûdihâne bin yetmiş Zilka‘desi’nin on altıncı gününde vâki‘ olan harîk-i gālibde bi’l-külliye muhterik olup arsa-i sırfa-i hâliyetü’r-rey‘ ve’l-gılâl kalan arsa ile müşârün-ileyhâ Vâlide Sultan hazretlerine mahmiye-i mezbûrede tâife-i Ermeniyâna mahsûs lede’l-ahâlî ve’l-cîrân ma‘lûmü’l-hudûd olup mülkiyetine hükm-i şer‘î lâhık ve hatt-ı hümâyûn-ı sa‘âdet-makrûnla temlîk olunan Hızır ve İlyas Kenîsesi demekle ma‘rûfe olan kenîseden mevzi‘-i mebnî-i mu‘ayyen ile istibdâl murâd etdiklerinde savb-ı şer‘den Mevlânâ Mu‘îd Mustafa Efendi b. Mehmed irsâl olunup ol dahi hâssa mi‘mârlardan Üstâd el-Hâc Hasan Halîfe b. ( ) ve zeyl-i rakīmde isimleri mastûr olup emr-i binâ ve sukūfa vukūf ve şu‘ûru olan bî-garaz Müslimîn ile müşârün-ileyhâ Vâlide Sultan hazretlerinin mülkü ve hakkı olan mevzi‘ üzerine varıp akd-i meclis-i şer‘ eyledikde mi‘mâr-ı mezbûr evvelâ arsa-i memlûke-i mezbûreyi mütevellî-i mezkûr mahzarında mesâha etdikde tûlen ve arzan be-hesâb-ı şatrancî beş yüz elli zirâ‘ her zirâ‘ı yüz ellişer akçeden seksen iki bin beş yüz akçe ve ecr-i misli beher yevm onar akçedir ve sâniyen arsa-i muhterika-i mevkūfe-i âtıletü’n-nemânın üzerine varıp mesâha etdikde tûlen ve arzan be-hesâb-ı mezbûr iki yüz kırk altı zirâ‘ her zirâ‘ı yüzer akçeden yirmi dört bin altı yüz akçe ve ecr-i misli beher yevm iki buçuk akçedir arsa-i memlûke-i mu‘ayyene dahl ve rey‘ ve nef‘ ve kıymet cihetinden arsa-i mezbûreden evfer olduğunu haber verdikde mevlânâ-yı mezbûr vukū‘u üzere mahâllinde tahrîr ba‘dehû ma‘an ba‘s olunan Osman Çelebi ve Hasan ile meclis-i şer‘a gelip vech-i meşrûh üzere istibdâl min-külli’l-vücûh cânib-i vakfa evlâ ve ahrâ olduğunu ihbâr edip bâ-emr-i âlî muvakkı‘-ı sadr-ı kitâb olan âlim ve âmil, fâzıl ve kâmil, âdil-i bî-mu‘âdil efendi hazretleri arsa-i memlûke-i mârretü’z-zikrin arsa-i mevkūfe ile istibdâline izin verip onlar dahi mübâdele edip vech-i şer‘î üzere emr-i istibdâl tamam oldukdan sonra mûmâ-ileyh Hasan Ağa hazretleri takrîr-i kelâm edip istibdâl-i mezkûr üzere sâbıkā vakıf olan arsa mûmâ-ileyhâ Vâlide Sultan hazretlerinin mülkü olmuş iken zikrolunan arsa-i muhterika-i mevkūfeye yine ke’l-evvel vakıf olmak üzere vaz‘-ı yed edip tasarrufuma mâni‘ olur suâl olunup kasr-ı yedine tenbîh olunması matlûbumdur dedikde gıbbe’s-suâl mütevellî-i mezbûr cevâbında vâkıf istibdâli şart etmedikçe istibdâl sahîh olmaz deyü yine ke’l-evvel zabt murâdımdır dedikde mûmâ-ileyh Hasan Ağa hazretleri i‘âde-i kelâm edip fi’l-vâki‘ vâkıf istibdâli şart etmedikçe istibdâl sahîh değildir lâkin hâkimü’ş-şer‘i’ş-şerîf bâ-emr-i âlî min-ciheti’r-rey‘ ve’l-kıyme ekser ve evfer olan bedel ile istibdâli tecvîz edecek nakz u nakīzına mecâl muhâldir deyü istibdâl-i mezkûrun sıhhatine hüküm taleb edecek hâkim-i mûmâ-ileyh -esbağallâhu ni‘amehû aleyh- hazretleri dahi istibdâl-i mezkûrun sıhhatine ve bedel verilen arsa-i memlûke-i mebniyenin vakfiyetine ve sâbıkā vakıf olan arsa-i muhterikanın mülkiyetine âlimen bi’l-hilâf alâ-re’yi men-yerâhu mine’l-müctehidîn -rıdvânullâhi te‘âlâ aleyhim ecma‘în- hükm-i sahîh-i şer‘î ve kazâ-i sarîh-i mer‘î edip mâ-vaka‘a bi’t-taleb ketb olundu. Hurrire fi’l-yevmi’l-hâdî ve’l-işrîn min-Zilka‘deti’ş-şerîfe li-sene isneteyn ve seb‘în ve elf. Şuhûdü’l-hâl: es-Sâbıkūn