İstanbul Mahkemesi 25 Numaralı Sicil (H. 1179-1180 / M. 1765-1767) cilt: 76, sayfa: 244 Hüküm no: 243 Orijinal metin no: [109-1] Bu defter İBB Kültür A.Ş. ve Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi ortaklığı ile hazırlanmıştır. Kumkapı Ermeni kilisesine ilhak edileceği ahali tarafından şikâyet olunan haneler hakkında bizzat İstanbul kadısı ve mimar ağa tarafından keşif yapılması Bâ-sah İstanbul kādısı fazîletlü efendi Mimar Ağa ile bi’n-nefs mahâll-i mezbûra varıp arzuhâlde tahrîr olunan menâzil kimlerin üzerindedir ve keyfiyeti ne vechiledir ve kiliseye ilhâk olunması var mıdır ve dâ‘iye-i ilhâkda oldukları vâki‘ midir? Gereği gibi suâl ve tahkīk ve muktezâ-yı şer‘îsini i‘lâm eyleyesin deyü [buyruldu]. Fî 18 S sene [11]80. [110] Kumkapı ahâlîsinin Ermeni kilisesi olan kiliseden şikâyet Şevketlü, mehâbetlü fukarâya merhametlü Pâdişâh-ı âlem-penâh hazretlerinin Allahu azîmü’ş-şân vücûd-ı hümâyûnları ekdâr-ı kevnden masûn ve mahfûz ve düşmanların makhûr ve münhezim eylesin. Arzuhâl-i fukarâ kulları oldur ki hâlâ Kumkapı kurbünde Ermeni kilisesi vaz‘-ı kadîm üzere durur iken yine Kumkapı’da altmış beş senesi ihrâkında bir takrîble fırsat bulup maktûl Kızlar Ağası’nın sarrâfı Agob zimmî savâb zu‘muyla Başkapıcıbaşı Osman Bey’in Konağını ve beş aded İslâm menâzili satın alıp kiliseye bahçe etmek üzere iken Beşir Ağa ve Süleyman ve Sarrâf Agob katlolup murâdları hâsıl olmayıcak mahâlle-i mezbûrede ihtilâl vâki‘ olup her birini birer İslâm üzerine alâ-tarîkı’l-muvâza‘a on beş senedir ki ol hâl ile dururken şimdi bi-emrillâhi te‘âlâ hareket-i arz zuhûr edip akçe kuvvetiyle Lala Mustafa Ağa’nın oğlu Ahmed Bey haremimi yaparım deyü Ermeni patriki ile birlik olup o menzilleri ben aldım deyü halatlar takıp bir anda hedm ve bu hâneler kilisenin olduğunu üç mahâllenin ahâlîsinin ma‘lûmlarıdır ve garb tarafında Yenikapı ihrâkında on beş aded hâneleri arsasına tahta çekip onu dahi bir vakitle kiliseye ilhâk etmek murâdlarıdır, kefere hâneleridir deyü yine kilise kurbünde iki aded İslâm menzilleri birinin önünde kal‘a gibi duvar çekip patrik odasına ihrâk takarrubüyle dört aded pencere ve önü bahçe olup hâlâ müminîn olanlar kan ağlıyorlar, hazret-i Sultân-ı enbiyâ ve rasûl-i kibriyâ aşkına mübârek gözünüz ile görüp gereği gibi keyfiyete vâkıf oldukda bu menzilleri muvâza‘adan kurtarıp değer baha ile her birin bir Müslümâna verilmesi ricâ ve niyâz olunur. Zîrâ bu hâneler maktûl sarrâf Agob zimmînin malından alınmışdır. Fermân şevketlü mehâbetlü merhametlü pâdişâh-ı âlem-hazretlerinindir.